Alert: Gwarantowana cena tony węgla i rekompensaty dla sprzedawców

Sejm 23 czerwca 2022 r. uchwalił ustawę o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw. Jest to odpowiedź rządu na kryzys węglowy, z którym zmierzymy się w nadchodzącym sezonie grzewczym. Władza proponuje gwarantowaną cenę na węgiel dla odbiorcy końcowego, a dla sprzedawców zwrot różnicy między ceną ukształtowaną przez rynek a ceną gwarantowaną. Jaki kształt przybierze ten system?

Gwarantowana cena

Rząd proponuje, aby każdy odbiorca ogrzewający swój dom węglem mógł nabyć maksymalnie 3 tony tego paliwa w cenie, w której węgiel kupowano w zeszłym roku. Według danych GUS dotyczących przeciętnej średniorocznej ceny węgla kamiennego w 2021 r. było to 996,60 zł brutto za tonę i taką właśnie cenę gwarantowaną przyjęto na ten rok.

Nowy system ma objąć następujące paliwa stałe: węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Co ważne, gwarantowana cena jest taka sama, dla każdego sortymentu węgla, zatem pan Kowalski zapłaci 996,60 zł zarówno za tonę ekogroszku, kostki, czy ekomiału. Gwarantowana cena dotyczy zarówno węgla krajowego, jak i węgla z importu.

Komu przysługuje gwarantowana cena?

Gwarancja ceny dotyczy gospodarstw domowych oraz spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych. Aby skorzystać z preferencji, nabywca powinien udać się do składu węgla, który przystąpił do programu rządowego. Przy zakupie klient przedstawia sprzedawcy złożoną deklarację o źródłach ciepła lub spalania paliw na potrzeby Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Z deklaracji tej powinno wynikać, że odbiorca eksploatuje instalację na węgiel. Dodatkowo nabywca składa również oświadczenie o ilości paliwa, które nabył w systemie ceny gwarantowanej – nie można bowiem przekroczyć limitu 3 ton na gospodarstwo domowe.

W przypadku klienta reprezentującego spółdzielnię lub wspólnotę mieszkaniową, do oświadczenia dołącza on adresy gospodarstw domowych, które są uprawnione do skorzystania z systemu ceny gwarantowanej. Taki nabywca może nabyć maksymalnie po 3 tony na każde gospodarstwo należące do spółdzielni/wspólnoty.

Rekompensata dla sprzedawców

Przedsiębiorcy, którzy przystąpią do programu i będą sprzedawać odbiorcom końcowym węgiel po gwarantowanej cenie, będą mogli złożyć wniosek o przyznanie rekompensaty. Jej maksymalna wartość została ustalona przez rząd na poziomie 1073,13 zł brutto za tonę. Kwota ta jest różnicą między średnią ceną węgla importowanego w portach w Amsterdamie, Rotterdamie i Antwerpii (wskaźnik API2 ARA) a przyjętą ceną gwarantowaną, do czego dodano jeszcze średnią wartość kosztów logistycznych przyjętą przez rząd.

Skorzystanie z systemu rekompensat wiąże się jednak z powstaniem po stronie sprzedawców określonych obowiązków administracyjnych:

  • zarejestrowanie się w systemie informatycznym przeznaczonym do obsługi procedury przyznawania rekompensat i zgłoszenie zamiaru przystąpienia do programu,
  • wystawianie faktury sprzedaży węgla, nawet w przypadku, gdy można było wystawić jedynie paragon (przy sprzedaży do 200 kg),
  • dołączanie do wystawionej faktury informacji o możliwości skorzystania z programu „Czyste Powietrze”,
  • pobieranie oświadczeń i dokumentów dot. źródeł ciepła od nabywców,
  • przechowywanie faktury sprzedaży oraz dokumentów pobranych od nabywców przez okres 10 lat,
  • wprowadzanie do systemu informatycznego danych o transakcji sprzedaży,dokumentów pobranych od nabywców oraz faktur najpóźniej w kolejnym dniu roboczym po dokonaniu transakcji sprzedaży,
  • prowadzenie wykazu gospodarstw domowych, którym sprzedano węgiel po cenie gwarantowanej, na potrzeby składania wniosków o przyznanie rekompensaty,
  • składanie elektronicznych wniosków o przyznanie rekompensaty.

Wnioski składa się w dwóch turach:

  • od 15 października 2022 r. do 31 października 2022 r. za okres sprzedaży od dnia wejścia w życie ustawy do 30 września 2022 r. oraz
  • od 1 stycznia 2023 r. do 20 stycznia 2023 r. za okres sprzedaży od 1 października 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

Wypłaty rekompensat będą realizowane do 31 grudnia 2022 r. w I turze i do 31 marca 2023 r. w II turze. Warto jednak wskazać, że całkowity budżet programu rekompensat to 3 mld zł, podzielony równo na dwie tury. Jeżeli budżet ten zostanie przekroczony, kwoty rekompensat dla przedsiębiorców ulegną proporcjonalnemu obniżeniu. W konsekwencji przedsiębiorca może dostać zwrot niższy niż 1073,13 zł brutto za tonę.

Co dalej?

Obecnie projekt ustawy oczekuje na rozpatrzenie przez Senat. Strona rządowa nie jest jednak skłonna do zwiększenia kwot rekompensat z uwagi na ograniczenia budżetowe podkreślane na posiedzeniach komisji sejmowych. Można zatem zakładać, że system rekompensat wejdzie w życie w kształcie przybliżonym do opisanego powyżej.

Decyzja o przystąpieniu do programu przez przedsiębiorcę powinna uwzględniać konieczność wypełnienia nałożonych ustawą obowiązków, a także ryzyko otrzymania niższej rekompensaty niż przewidywana w projekcie maksymalna kwota.