Katowice, 14/06/2018r.

Sz. P. Andrzej Szlachta

Przewodniczący Komisji Finansów Publicznych

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Wiejska 4/6/8

00-902 Warszawa

W nawiązaniu do skierowanego do pierwszego czytania rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy Prawo celne (druk nr 2581; dalej jako: „projekt” lub „projekt ustawy”) Izba Gospodarcza Sprzedawców Polskiego Węgla (dalej: „Izba”) pragnie zwrócić uwagę na konieczność wprowadzenia w toku prac legislacyjnych dalszych zmian oraz doprecyzowania niektórych zapisów zaproponowanych w procedowanym druku w odniesieniu do wyrobów węglowych.

Należy zaznaczyć na wstępie, iż Izba pozytywnie ocenia odstąpienie od pierwotnych założeń autorów projektu, zmierzających do objęcia wyrobów węglowych korzystających ze zwolnienia od akcyzy ze względu na przeznaczenie tzw. elektronicznym Dokumentem Dostawy. Z pewnością specyfika obrotu wyrobami węglowymi jest czynnikiem, jaki musi być brany pod uwagę przy wprowadzaniu jakichkolwiek zmian w obecnie funkcjonującym systemie opodatkowania akcyzą tych wyrobów.

Co było już wskazywane przez przedstawicieli producentów wyrobów węglowych w toku konsultacji społecznych projektu, obecnie obowiązujące regulacje w zakresie dokumentów związanych z przemieszczaniem wyrobów węglowych podlegających zwolnieniu od akcyzy przewidują szereg praktycznych uproszczeń, które powszechnie są wykorzystywane. Ich wprowadzenie było efektem długiego i szczegółowego procesu konsultowania obecnie obowiązujących przepisów. W tym miejscu Izba pragnie wskazać, iż jakkolwiek zaproponowane w aktualnym brzmieniu projektu przepisy wychodzą naprzeciw uwagom składanym w procesie konsultacji społecznych to wciąż wymagają bardzo istotnych modyfikacji.

Poniżej Izba pragnie wskazać kluczowe obszary i propozycje odpowiednich zmian, jakie powinny zostać wzięte pod uwagę przy dalszym procedowaniu niniejszego projektu.

  1. Uregulowanie zasady proporcjonalności

Proponowany w ostatniej wersji projektu zakres warunków zastosowania zwolnienia dla wyrobów węglowych bazuje na konstrukcji oświadczenia nabywcy o przeznaczeniu nabywanych wyrobów. Jednocześnie projektowane przepisy nie zawierają regulacji analogicznej do zawartej w art. 89 ust. 16 ustawy akcyzowej, na podstawie której nie można zakwestionować możliwości zastosowania preferencji  w akcyzie wyłącznie z powodu uchybień formalnych.

Podatek akcyzowy jest podatkiem bardzo skomplikowanym i sformalizowanym. Niewiele jest przepisów w ustawie akcyzowej, które budziłyby tak wiele kontrowersji i były źródłem tak licznych, często wieloletnich sporów podatników z organami podatkowymi, jak w przypadku tych regulujących instytucję oświadczeń o przeznaczeniu wyrobów akcyzowych. W mediach można było obserwować ciągłe protesty dystrybutorów lekkiego oleju opałowego, którzy wielokrotnie byli karani za nawet drobne błędy lub braki w oświadczeniach otrzymywanych od nabywców. Dopiero w efekcie interwencji sądów administracyjnych, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sygn. C-418/14) oraz wcześniejszych działań ustawodawcy wprowadzono do ustawy akcyzowej art. 89 ust. 16. Przepis ten nałożył na organy podatkowe obowiązek zwracania przede wszystkim uwagi na to, czy przeznaczenie wyrobów akcyzowych, uprawniające  do zastosowania danej preferencji, zostało zachowane. W rezultacie, sam błąd formalny nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia negatywnych konsekwencji wobec podatnika.

Obecnie procedowany projekt ustawy nie reguluje tej kwestii, narażając tym samym podmioty dokonujące obrotu wyrobami węglowymi, zwłaszcza w ramach sektora socjalno-bytowego, na ogromne ryzyko sporów z organami. Nie trudno sobie wyobrazić, iż organy podatkowe idąc w ślad za zasadą  tzw. racjonalnego ustawodawcy, odczytają taką okoliczność, jako jednoznaczny sygnał do różnego traktowania tych dwóch reżimów prawnych – oświadczeń w zakresie wyrobów o obniżonej stawce akcyzy (w zakresie których, zastosowanie znajduje art. 89 ust 5 – np. lekkie oleje opałowe) i nowej instytucji oświadczeń w zakresie wyrobów węglowych.

W ocenie Izby niezbędne jest wprowadzenie do projektowanych przepisów w zakresie wyrobów węglowych, regulacji analogicznej do zawartej w obecnym art. 89 ust. 16 ustawy akcyzowej. Brak takiej regulacji niesie za sobą ogromne ryzyko powielenia problemów, jakie miały miejsce w przypadku  np. lekkiego oleju opałowego. Zdaniem Izby brak analogicznego przepisu odnoszącego się do wyrobów węglowych może skutkować ryzykiem licznych sporów i postepowań dotyczących nawet drobnych uchybień w stosowaniu projektowanych przepisów.

Proponowana zmiana

Wprowadzenie przepisu analogicznego do aktualnie obowiązującego art. 89 ust. 16 ustawy akcyzowej poprzez dodanie w art. 1 Projektu w punkcie 7) litery e) w brzmieniu:

  1. e) po ustępie 9 dodaje się ustęp 10 w brzmieniu
  2. W przypadku gdy warunki, o których mowa w ust. 3, nie zostały spełnione i w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego ustalono, że wyroby węglowe, nie zostały użyte do celów zwolnionych lub gdy nie ustalono nabywcy tych wyrobów, stosuje się stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust. 1 pkt 1.

 

  1. Odmowa sprzedaży w przypadku nieokazania dokumentu

Projekt ustawy w dodawanym do art. 31a nowym ustępie 3g nakłada obowiązek potwierdzenia tożsamości nabywcy, będącego osobą fizyczną, poprzez okazanie dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz numer PESEL. Jednocześnie brak jest przepisu, który określałby konsekwencję odmowy okazania takiego dokumentu przez nabywcę, analogicznie jak to jest obecnie w przypadku uregulowanym w art. 89 ust. 10 pkt 1 ustawy akcyzowej.

Proponowana zmiana

Zmiana w art. 1 Projektu w punkcie 7) litery b) poprzez dodanie pkt 3h w brzmieniu:

3h. Sprzedawca wyrobów węglowych jest obowiązany zastosować stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust. 1 pkt 1 albo odmówić sprzedaży tych wyrobów w przypadku, gdy osoba nabywająca te wyroby odmawia okazania dokumentu, o którym mowa w ust. 3c pkt 1 lit. b.

 

  1. Doprecyzowanie terminów na realizację obowiązku uzyskania oświadczenia

Projekt ustawy nie wskazuje momentu, w jakim powinno zostać złożone oświadczenie nabywcy wyrobów węglowych. Biorąc pod uwagę praktykę w zakresie oświadczeń przewidzianych w obecnie obowiązującym art. 89 ust. 5 oraz zaproponowaną w projekcie konstrukcję oświadczeń nabywców wyrobów węglowych, nie można wykluczyć, że organy podatkowe będą oczekiwać złożenia oświadczenia przez nabywcę wyrobów węglowych zwolnionych ze względu na przeznaczenie najpóźniej w momencie wydania tych wyrobów.  W przypadku późniejszego uzyskania takiego oświadczenia, organy mogą twierdzić,  iż nie został spełniony warunek uprawniający do zastosowania zwolnienia od podatku akcyzowego i należy zastosować podstawową stawkę podatku.

W obecnym brzmieniu, dokument dostawy nie musi towarzyszyć przemieszczanym wyrobom węglowym. Co więcej obecnie obowiązujące przepisy przewidują, że dokument dostawy jest wystawiany nie później niż w 7. dniu od dnia wydania wyrobów węglowych.

W ocenie Izby celowe jest jednoznaczne określenie terminów i zasad wykazywania sprzedaży wyrobów węglowych zwolnionych od akcyzy.

Proponowana zmiana

Izba postuluje rozważenie wprowadzenia zapisów, zgodnie z którymi:

  1. W przypadku oświadczenia składanego na fakturze, a także oświadczenia w formie odrębnego dokumentu konieczne jest jego uzyskanie najpóźniej do dnia, w którym przypada termin na złożenie deklaracji odpowiedniej dla okresu, w którym powstał obowiązek podatkowy;
  2. W razie braku takiego oświadczenie w terminie wskazanym powyżej, sprzedawca jest zobowiązany do zapłaty kwoty podatku akcyzowego i wykazania jej w ramach deklaracji odpowiedniej dla okresu, w którym powstał obowiązek podatkowy;
  3. Jeżeli sprzedawca uzyska powyższe dokumenty w terminie późniejszym (nie później jednak niż w ciągu 1 roku od okresu, w którym powstał obowiązek podatkowy), będzie uprawniony do ujęcia takiej sprzedaży w bieżącej deklaracji, jako pomniejszenie podatku do zapłaty, a w razie braku podatku do zapłaty, która mogłaby ulec pomniejszeniu, korekty deklaracji w której odpowiednia kwota podatku akcyzowego została wykazana i zwrotu zapłaconego podatku.

 

  1. Doprecyzowanie treści oświadczenia składanego w ramach faktury

Zgodnie z projektem ustawy oświadczenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 zmienianego art. 31a ma zawierać:

1) w przypadku nabywcy będącego:

  1. a)    osobą prawną, jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej oraz osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą – jego nazwę, adres siedziby lub zamieszkania oraz NIP,
  2. b)    osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej – jego imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer dowodu osobistego lub nazwę i numer innego dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz numer PESEL, jeżeli został nadany;

2) określenie ilości i rodzaju oraz przeznaczenia nabywanych wyrobów węglowych;

3) datę i miejsce złożenia oświadczenia oraz czytelny podpis składającego oświadczenie.

Oświadczenie ma być dołączane m.in. do faktury lub złożone na wystawianej fakturze, jeżeli zostanie czytelnie podpisane.

Warto zwrócić uwagę, że w przypadku, kiedy oświadczenie może być złożone na wystawianej fakturze mogą się pojawić wątpliwości co do kształtu i treści takiej faktury. W szczególności nie jest jasne, czy takie oświadczenie ma powielać część informacji ujętych już w samej fakturze. Elementy, jakie musi zawierać faktura VAT określone zostały w art. 106e ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Na fakturze muszą zostać ujęte następujące informacje:

  • imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;
  • nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
  • miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług.

Proponowana zmiana

Izba postuluje rozważenie wprowadzenia zapisu, zgodnie z którym oświadczenie składane na fakturze nie musi obejmować informacji, które już zostały ujęte na fakturze.

 

  1. Doprecyzowanie wymogów w zakresie oświadczenia składanego w umowie okresowej

Projekt ustawy przewiduje w ust. 3e, że oświadczenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 zmienionego art. 31a, może być zastąpione oświadczeniem złożonym w okresowej umowie zawartej między sprzedawcą a finalnym nabywcą węglowym, które wywiera skutek jedynie w stosunku do nabywanych wyrobów węglowych w ilości wynikającej z tej umowy, pod warunkiem potwierdzenia każdej sprzedaży tych wyrobów fakturą.

Należy zwrócić uwagę, iż zgodnie ze zmienionym art. 31a ust. 3 pkt 1, w przypadku sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium kraju finalnemu nabywcy węglowemu warunkiem zastosowania zwolnienia od akcyzy jest wystawienie przez podmiot sprzedający wyroby węglowe faktury. Tym samym wskazany na końcu ust. 3e fragment odnoszący się do potwierdzania każdej sprzedaży fakturą jest zbędny. Co więcej może rodzić pewne wątpliwości w odniesieniu do sprzedaży w ramach umowy okresowej,  co do której zostaje wpłacona zaliczka i nie dochodzi do wystawienia faktury rozliczającej  (np. gdy dostawy skonsumują całość wpłaconej zaliczki). Wydaje się, że tego typu zapis może rodzić trudne do przewidzenia wątpliwości interpretacyjne. Brak takiego zapisu nie będzie rodzić negatywnych konsekwencji z perspektywy transparentności obrotu bowiem:

1)    zwolnienie i tak jest warunkowane wystawieniem faktury do sprzedaży objętej zwolnieniem;

2)    przepisy ustawy o podatku od towarów i usług są regulacją, która w sposób wystarczający  i jasny reguluje kwestie terminów i zasad wystawiania faktur VAT.

 

 

Proponowana zmiana

Izba postuluje rozważenie nadania ust. 3e następującego brzmienia:

3e. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, może być zastąpione oświadczeniem złożonym  w okresowej umowie zawartej między sprzedawcą a finalnym nabywcą węglowym, które wywiera skutek jedynie w stosunku do nabywanych wyrobów węglowych w ilości wynikającej z tej umowy.

 

Z wyrazami szacunku,

Łukasz Horbacz

Prezes IGSPW

 

Do wiadomości:

  1. Departament Podatku Akcyzowego Ministerstwo Finansów, Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa
  2. Departament Górnictwa, Ministerstwo Energii, Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa

 

DO POBRANIA: 14062018 uwagi IGSPW do projektu ustawy o podatku akcyzowym