Katowice, dnia 23 kwietnia 2018 roku

 

MINISTERSTWO ENERGII

                                                                                         Minister Energii

Sz. P. Krzysztof Tchórzewski

Krucza 36/Wspólna 6

00-522 Warszawa

 

Szanowny Panie Ministrze,

W związku z toczącymi się pracami nad projektem ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz związanych z nim projektów aktów wykonawczych w postaci rozporządzeń Ministra Energii: (1) w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych, (2) w sprawie sposobu pobierania próbek paliw stałych oraz (3) w sprawie metod badania jakości paliw stałych, poniżej przedstawiamy kolejne uwagi i propozycje zmian do wyżej wskazanego projektu, które w naszej ocenie pozwolą na uściślenie, doprecyzowanie i wyjaśnienie problematycznych kwestii uregulowanych w/w ustawą.

 

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sposób niejasny uregulowano w projekcie ustawy   i w projekcie rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych, kwestię odchyleń wartości parametrów. Niejasność ta jest zauważalna w dwóch kwestiach:

  1. jak odczytywać wprowadzone odchylenia w zakresie procentowo ujętych wartości;
  2. czy na odchylenia wartości można powoływać się w każdej sytuacji, gdy badane są parametry paliwa stałego.

Wyjaśniając powyższe zastrzeżenia, w odniesieniu do pierwszego z nich podnosi się, że zgodnie    z obecnym brzmieniem projektu rozporządzenia:

  • 2.
  1. Dopuszcza się odchylenie wartości parametrów jakościowych paliw stałych.
  2. Odchylenie wartości, o których mowa w ust. 1, nie może być większe niż:

1) 3% wartości ‒ dla zawartości popiołu;

2) 0,3% wartości – dla zawartości siarki całkowitej;

3) 1 MJ/kg ‒ dla wartości opałowej;

4) 3% wartości ‒ dla zawartości wilgoci całkowitej;

5) 3 – dla zdolności spiekania RI;

6) 5% wartości ‒ dla zawartości podziarna;

7) 2% wartości ‒ dla zawartości nadziarna;

8) 2% wartości ‒ dla zawartości części lotnych.

W zakresie procentowo ujętych odchyleń powstaje pytanie, czy wprowadzone odchylenie procentowe odnosi się do wartości parametru (procent z procentu), czy też zamiarem było wprowadzenie odchylenia                  w postaci punktów procentowych od wskazanych granicznych wartości procentowych parametru.   Dla przykładu należy wskazać, że odchylenie dla zawartości popiołu to wg projektu rozporządzenia 3%. Możliwe są zatem dwa ujęcia odchylenia:

  1. 3% od wartości wskazanej w tabeli (procent z procentu) – co przykładowo dla tabeli nr 1 powoduje, że 3% należy obliczyć z wartości 12%. Otrzymuje się w ten sposób wynik w postaci 12,36% wartości granicznej zawartości popiołu;
  2. 3% ujęte jako punkt procentowy – co przykładowo dla tej samej tabeli nr 1 powoduje, że dopuszczalna de facto będzie wartość graniczna 15%;

 

Z uwagi na powyższe niejasności, należałoby zatem dokonać uściślenia i wprowadzić pojęcie punktów procentowych oraz określić kierunek odchylenia. W związku z powyższym treść paragrafu 2 rozporządzenia powinna brzmieć:

  • 2.
  1. Dopuszcza się odchylenie wartości parametrów jakościowych paliw stałych.
  2. Odchylenie wartości, o których mowa w ust. 1, nie może być większe niż:
  3. o +3 punkty procentowe od wskazanej granicznej maksymalnej wartości procentowej ‒ dla zawartości popiołu;
  4. o +0,3 punktu procentowego od wskazanej granicznej maksymalnej wartości procentowej – dla zawartości siarki całkowitej;
  5. o -1 MJ/kg od wskazanej granicznej minimalnej wartości ‒ dla wartości opałowej;
  6. o +3 punkty procentowe od wskazanej granicznej maksymalnej wartości procentowej ‒ dla zawartości wilgoci całkowitej;
  7. o +3 punkty od wskazanej granicznej maksymalnej wartości wskaźnika RI – dla zdolności spiekania RI;
  8. o +5 punktów procentowych od wskazanej granicznej maksymalnej wartości procentowej ‒ dla zawartości podziarna;
  9. o +2 punkty procentowe od wskazanej granicznej maksymalnej wartości procentowej ‒ dla zawartości nadziarna;
  10. o +2 punkty procentowe od wskazanej granicznej maksymalnej wartości procentowej ‒ dla zawartości części lotnych.

 

Druga z niejasności w zakresie odchyleń, dotyczy tego, czy na odchylenia wartości parametrów jakościowych, można powoływać się w każdej sytuacji, gdy badane są parametry paliwa stałego.                                     Należy wyjaśnić, że w projekcie ustawy kwestię odchyleń reguluje art. 3a ust. 2, wg którego:

„Minister właściwy do spraw energii określi, w drodze rozporządzenia, wymagania jakościowe dla paliw stałych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4a lit. a i b, z przeznaczeniem, o którym mowa w art. 1 ust. 2, oraz dopuszczalny poziom odchylenia od tych wymagań, biorąc pod uwagę stan wiedzy technicznej w tym zakresie wynikający z badań tych paliw, a także doświadczeń w ich stosowaniu, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeby poprawy jakości powietrza, w tym ograniczenia emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji.”

 

Wskazać należy, że według projektu ustawy, przedsiębiorca wprowadzający paliwo stałe do obrotu, wystawia świadectwo jakości w którym min. obowiązany jest zamieścić:

art. 6d pkt 6-8:

  • wskazanie wartości parametrów paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;
  • informację o wymaganiach jakościowych dla paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;
  • oświadczenie przedsiębiorcy wystawiającego świadectwo jakości, że paliwo stałe, dla którego jest wystawiane to świadectwo spełnia wymagania jakościowe określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;

 

Jak wskazano w art. 24 ust 1a projektu ustawy:

„Jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo stałe nie spełnia wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2 lub wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne z parametrami wskazanymi w świadectwie jakości, Zarządzający, w drodze decyzji, nakłada na kontrolowanego obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki paliwa stałego przeznaczonej do badań i badań próbki kontrolnej oraz kwoty stanowiącej równowartość kosztów ich pobrania.”

 

W art. 34a ust 1 wprowadzono odpowiedzialność karną, mianowicie:

„Kto wprowadza do obrotu paliwa stałe niezgodnie z art. 7 ust. 7a pkt 1–3 podlega grzywnie od 50 000 zł do 500 000 zł lub karze pozbawienia wolności do lat 3.” Wg natomiast art. 7 ust 7a pkt 2, „Zabrania się wprowadzania do obrotu paliw stałych niespełniających wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2”

 

W art. 35a pkt 9 lit b wprowadzono natomiast odpowiedzialność administracyjną, wskazując że karze administracyjnej podlega „przedsiębiorca wprowadzający do obrotu paliwo stałe, który wbrew obowiązkowi wystawia świadectwo jakości, w którym wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne ze stanem faktycznym”.

 

Jak wynika zatem z powyższych przepisów, ustawa przewiduje dwa rodzaje odpowiedzialności przedsiębiorcy wprowadzającego paliwa stałe do obrotu, mianowicie:

  1. odpowiedzialność z tytułu wprowadzania do obrotu paliw stałych niezgodnych z wymaganiami jakościowymi określonymi w rozporządzeniach oraz
  2. odpowiedzialność z tytułu wprowadzania do obrotu paliw stałych o wartościach parametrów niezgodnych z zadeklarowanymi w świadectwie jakości;

 

Istotnym jest, że w art. 22 ust 7b wskazano, że „Ocena zgodności wartości parametrów próbki paliwa stałego lub próbki kontrolnej paliwa stałego z parametrami wskazanymi w świadectwie jakości jest dokonywana z uwzględnieniem dopuszczalnego poziomu odchylenia wartości parametrów jakościowych paliw stałych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2.”

Niemniej jednak z powyższego przepisu nie wynika jasno, czy dopuszczalny poziom odchyleń wartości parametrów jakościowych, jest stosowany przy ocenie zgodności próbki paliwa zarówno w zakresie odpowiedzialności z tytułu wprowadzania do obrotu paliw stałych niezgodnych z wymaganiami jakościowymi określonymi w rozporządzeniach, jak i w zakresie odpowiedzialność z tytułu wprowadzania do obrotu paliw stałych o wartościach parametrów niezgodnych z zadeklarowanymi w świadectwie jakości.

W tym zakresie proponuje się doprecyzowanie przepisu art. 22 ust 7b, poprzez zmianę jak niżej:

„Ocena zgodności wartości parametrów próbki paliwa stałego lub próbki kontrolnej paliwa stałego z parametrami wskazanymi w świadectwie jakości określonymi w art. 6d pkt 6 i 7, jest dokonywana z uwzględnieniem dopuszczalnego poziomu odchylenia wartości parametrów jakościowych paliw stałych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2.”

 

Niezależnie dla doprecyzowania przepisów postuluje się również wprowadzenie i wyjaśnienie pojęć w postaci:

  1. „wymagania jakościowe dla paliwa stałego” – jako graniczne wartości parametrów paliw stałych, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;
  2. „deklarowane wartości parametrów paliwa stałego” – wskazane przez przedsiębiorcę wystawiającego świadectwo jakości, faktyczne parametry paliwa stałego dla którego jest wystawiane świadectwo

 

Wprowadzając w/w pojęcia należałoby dokonać również innej zmiany art. 22 ust 7b, a to poprzez zmianę jak niżej:

„Ocena zgodności wartości parametrów próbki paliwa stałego lub próbki kontrolnej paliwa stałego z wymaganiami jakościowymi dla paliwa stałego oraz z deklarowanymi wartościami parametrów paliwa stałego wskazanymi w świadectwie jakości, jest dokonywana z uwzględnieniem dopuszczalnego poziomu odchylenia wartości parametrów jakościowych paliw stałych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2.”

 

Należałoby również zmienić i doprecyzować w takiej sytuacji treść art. 6d pkt 6-8, a to jak niżej:

  • wskazanie deklarowanych wartości parametrów paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;
  • informację o wymaganiach jakościowych dla paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;
  • oświadczenie przedsiębiorcy wystawiającego świadectwo jakości, że paliwo stałe, dla którego jest wystawiane to świadectwo spełnia wymagania jakościowe dla paliwa stałego, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;

 

W tym miejscu należy również wskazać, że zasadnym jest zmiana projektu ustawy w zakresie treści świadectwa jakości. Z uwagi bowiem na opisywaną w uzasadnieniu projektów ustawy i rozporządzeń, niejednorodność i zmienność jakie charakteryzują paliwa stałe, należy zrezygnować z wprowadzenia do treści świadectwa jakości, zobowiązania do wskazywania przez przedsiębiorcę wartości parametrów paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości, a więc dokładnych parametrów paliwa jakie jest sprzedawane. Z uwagi na brak powtarzalności wyników i możliwą niezależną od sprzedającego zmianę parametrów paliwa w czasie (chociażby ze względu na transport, przechowywanie lub oddziaływanie czynników atmosferycznych), postuluje się pozostawienie w treści świadectwa jakości, jedynie zobowiązania do wskazania przez przedsiębiorcę:

  • informacji o wymaganiach jakościowych dla paliwa stałego, dla którego jest wystawiane świadectwo jakości, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;
  • oświadczenia przedsiębiorcy wystawiającego świadectwo jakości, że paliwo stałe, dla którego jest wystawiane to świadectwo, spełnia wymagania jakościowe określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2;

 

Niezasadnym jest zatem wprowadzanie w projekcie ustawy (art. 35a pkt 9) odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy, za wystawienie świadectwa jakości, w którym wartość parametrów paliwa stałego są niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż nawet niewielkie odchylenie od deklarowanej w świadectwie wartości parametru, będzie podstawą do nałożenia kary.

Z uwagi zatem na wyżej wskazane okoliczności związane z niejednorodnością paliw stałych oraz mając na względzie cel ustawy, jakim jest sprzedaż paliw zgodnych z normami, zasadnym jest w tym zakresie wprowadzenie mechanizmów na kształt certyfikacji i opatrywania produktów znakami jakości CE lub innymi podobnymi.

 

W tym miejscu Izba Gospodarcza Sprzedawców Polskiego Węgla podnosi również, że w projekcie ustawy wprowadzono zbyt krótki okres vacatio legis wynoszący 14 dni. Wskazać należy, że jak wynika z wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 kwietnia 1999 r., sygn. K 36/98 oraz z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. SK 30/04, Konstytucja w art. 2 wyraża zasadę demokratycznego państwa prawnego. Normy tego artykuł, mają znaczenie również dla tych zasad, które nie zostały odrębnie wyrażone w Konstytucji, niemniej mieszczą się w zasadzie demokratycznego państwa prawnego. Dotyczy to głównie zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa i wynikający z niej obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa prawnego, ochrony praw nabytych i interesów w toku, zakaz wstecznego działania prawa oraz nakaz przestrzegania reguł przyzwoitej legislacji, w tym przestrzeganie zasady dostatecznej określoności przepisów prawa oraz ustanawiania odpowiedniej vacatio legis.

Odnosząc się do powyżej wskazanych zasad należy podkreślić, że zasada państwa prawnego, a zwłaszcza wynikające z niej zasady: zaufania obywatela do państwa, pewności prawa oraz ochrony praw nabytych nakazują, by zmiana prawa dotychczas obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dochowywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych, a co najmniej odpowiedniej vacatio legis. Ustawodawca może z nich zrezygnować, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Sytuacja prawna osób dotkniętych nową regulacją winna być poddana takim przepisom przejściowym, by mogły mieć one czas na dokończenie przedsięwzięć podjętych na podstawie wcześniejszej regulacji, w przeświadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny. Zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa nakazuje ustawodawcy należyte zabezpieczenie „interesów w toku”, a zwłaszcza należytą realizację uprawnień nabytych na podstawie poprzednich przepisów (tak orzekł Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniach z dnia 2 marca 1993 r., sygn. K 9/92 oraz z dnia 15 lipca 1996 r., sygn. K 5/96, z dnia 24 października 2000 r., sygn. SK 7/00 i z dnia 10 kwietnia 2006 r.).

W porównaniu do poprzedniego projektu ustawy, okres vacatio legis został drastycznie skrócony. Ustanowienie tak krótkiego okresu vacatio legis wynoszącego 14 dni powoduje, że przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu paliwa stałe, nie będą mieli żadnych możliwości na dostosowanie się do zmienianych przepisów. Nie ulega wątpliwości, że przedmiot regulacji ustawy, jakim jest handel paliwami stałymi, jest działalnością w której kontraktowanie oraz dostawy dokonywane są z dużym wyprzedzeniem. Sam też obrót paliwami przybiera w większości, charakter działalności sezonowej, związanej z okresem grzewczym. Dlatego też wielu przedsiębiorców w momencie wejścia w życie ustawy, posiadać będzie na swoich składach paliwa stałe już dostarczone wcześniej, które nie spełniać będą norm ustawowych.                             W związku z powyższym postuluje się wprowadzenie zmian poprzez wydłużenie vacatio legis. Dla przykładu i potwierdzenia słuszności w/w stanowiska, przywołać należy paragraf 5 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe, w którym wyraźnie wskazano, że do kotłów wyprodukowanych, a niewprowadzonych do obrotu ani do użytkowania przed dniem 1 października 2017 r. przepisy rozporządzenia stosuje się od dnia 1 lipca 2018 r.

 

Z wyrazami szacunku

Prezes Zarządu Izby Gospodarczej Sprzedawców Polskiego Węgla

Łukasz Horbacz

 

POBIERZ: uwagi do norm dla wegla ME 20180423