Rynek węgla

Polska jest największym producentem i rynkiem zbytu dla węgla kamiennego spośród krajów Unii Europejskiej. W Europie poza Polską jedynie Turcja ma tak wysoki udział węgla w bilansie energetycznym. W roku 2012 polskie kopalnie wyprodukowały 78 141,4tys. ton węgla z czego 66 403,5 tys. stanowił węgiel wykorzystywany w celach energetycznych.

Produkcja węgla w ostatnich latach systematycznie malała, co było wynikiem trudnej sytuacji polskiego górnictwa w latach ubiegłych wynikającej z przeprowadzanej przez państwo restrukturyzacji tego sektora. Jednak w porównaniu do roku poprzedniego w 2012 wydobycie zwiększyło się  o 2 762,6 tys. ton. Zmniejsza się również eksport węgla kamiennego na rynki zagraniczne, który wyniósł w ubiegłym roku 5 751 tys. ton. W roku 2008  Polska stała się importerem netto węgla kamiennego co oznacza, że więcej sprowadzamy niż eksportujemy. W 2011 roku sprowadzono do kraju blisko 14 700 tys. ton węgla, z czego 2/3 stanowi węgiel rosyjski. Jednak ta  sześcioletnia tendencja  w roku 2013 najprawdopodobniej ulegnie zmianie, analitycy Węglokoksu szacują, że eksport sięgnie ok. 11,5 mln ton, a import nie przekroczy 10 mln ton.

Polska gospodarka i elektroenergetyka jeszcze przynajmniej do 2050 roku będzie uzależniona od węgla kamiennego a jego udział w zużyciu surowców energetycznych wynosi aktualnie ponad 55%, zaś w produkcji energii elektrycznej 57%. Odnosząc się do danych GUS średnioroczne zużycie węgla kamiennego w elektro-energetyce w tym celu wynosi około 44 mln ton.

Ogółem zużycie węgla kamiennego w Polsce wyniosło w 2011 roku, według GUS, prawie 79108 tys. ton, z czego przeznaczonego na cele energetyczne 72 445 tys. ton. Sprzedaż krajowych producentów na rynek krajowy wyniosła w tym czasie 70 069 tys. ton węgla energetycznego i koksowego. Dane te nie uwzględniają zapasów węgla, które są zgromadzone u odbiorców, a zostały już sprzedane przez producentów. Zużycie węgla do celów grzewczych w przedsiębiorstwach posiadających koncesje na  wytwarzanie energii cieplnej wyniosło w 2012 roku według URE  15 400 551,00 ton z czego w przedsiębiorstwach ciepłowniczych 8 228 tys ton.

Krajowy rynek węgla opałowego oraz małych odbiorców komunalnych i przemysłowych szacuje się na około 17 mln ton, z czego sektor drobnych odbiorców  (gospodarstwa domowe) na cele grzewcze zużył w roku 2011 10,5  mln ton. Ten ostatni segment rynku wykazuje w stałą tendencję wzrostową spowodowaną boomem budowlanym ostatnich lat i najkorzystniejszą kalkulacją kosztów wytworzenia energii cieplnej w małych źródłach.

Węgla opałowego w sortymentach grubych i średnich w 2012 roku, polscy producenci sprzedali 7,5 mln ton. Należy jednak dodać około 800 tys. węgla wydawanego w tzw. deputatach, który służy również do celów grzewczych.

Węgiel kamienny w Polsce w perspektywie najbliższych 15 lat będzie najbardziej wykorzystywanym surowcem do produkcji energii elektrycznej i cieplnej. Decyduje o tym konkurencyjna cena w stosunku do innych surowców energetycznych, odnawialnych źródeł energii i rozbudowana sieć dystrybucyjna ułatwiająca dostęp. Własne złoża i wydobycie decyduje o bezpieczeństwie energetycznym Polski oraz zwiększa konkurencyjność polskiej gospodarki na świecie.