W dniu 9 stycznia 2019r. IGSPW przedstawiła Ministerstwu Finansów swoje uwagi do obowiązujących od początku roku znowelizowanych przepisów akcyzowych:

Pani Maria Rutka
Dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego
Ministerstwo Finansów
ul. Świętokrzyska 12
00-916 Warszawa

Szanowna Pani Dyrektor,

w imieniu Izby Gospodarczej Sprzedawców Polskiego Węgla (dalej: „Izba”) chcielibyśmy serdecznie podziękować za dotychczasowe wsparcie Departamentu Podatku Akcyzowego  w procesie wdrażania nowych regulacji akcyzowych dotyczących zasad dokumentowania dostaw wyrobów węglowych. Pragniemy kontynuować zawiązaną współpracę i w dalszym ciągu wspierać Państwa w kwestiach związanych z opodatkowaniem akcyzą wyrobów węglowych.

Mając na względzie otrzymywane w ostatnich dniach liczne zgłoszenia, chcielibyśmy zwrócić uwagę Departamentu Podatku Akcyzowego na pewne problemy i wątpliwości związane ze stosowaniem nowych przepisów, które coraz częściej napotykane są przez przedsiębiorców zrzeszonych w Izbie. Poniżej przedstawiamy wybrane zagadnienia, które są szczególnie istotne z punktu polskich przedsiębiorców zajmujących się obrotem wyrobami węglowymi i jednocześnie zwracamy się z prośbą o podjęcie przez Departament Podatku Akcyzowego działań pozwalających na rozwiązanie pojawiających się problemów.

1. Ewidencjonowanie dostaw wyrobów węglowych w ilości nieprzekraczającej 200 kg jednorazowo

par. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2018 r. w sprawie warunków stosowania niektórych zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2379; dalej: „rozporządzenie” lub „nowe rozporządzenie”) wprowadza uproszczenie dla dostaw na terytorium kraju wyrobów węglowych w ilościach nieprzekraczających 200 kg jednorazowo. Zgodnie ze wspomnianą regulacją w przypadku dostaw wyrobów węglowych w ilościach nieprzekraczających 200 kg jednorazowo, realizowanych przez pośredniczący podmiot węglowych na rzecz finalnych nabywców węglowych korzystających ze zwolnienia od akcyzy, o którym mowa w art. 31a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1114 ze zm.; dalej: „ustawa” lub „ustawa o podatku akcyzowym”) dla zastosowania wspomnianego zwolnienia nie muszą być spełnione warunki, o których mowa w art. 31a ust. 3 ustawy. Analogiczne rozwiązanie funkcjonowało również na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2019 r. – tj. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie warunków stosowania niektórych zwolnień od podatku akcyzowego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 375; dalej: „dotychczasowe rozporządzenie”).

W świetle powyższego należy zatem zauważyć, iż § 3 nowego rozporządzenia nie wprowadza do polskiego systemu prawnego nowego mechanizmu, lecz ma on na celu wyłącznie kontynuację rozwiązań stosowanych do dnia 31 grudnia 2018 r. na gruncie dotychczasowej regulacji. W związku z tym, zdaniem Izby, interpretacja § 3 nowego rozporządzenia powinna opierać się na praktyce wypracowanej na gruncie dotychczasowego rozporządzenia.

Zgodnie z podejściem wypracowanym przez organy podatkowe na gruncie dotychczasowego rozporządzenia oraz wcześniejszego brzmienia ustawy o podatku akcyzowym, dostawy wyrobów węglowych objętych wspomnianym powyżej uproszczeniem nie muszą być ujmowane w prowadzonych przez pośredniczące podmioty węglowe ewidencjach, o których mowa w art. 138i ustawy.  Jak bowiem wskazano m.in. w interpretacji indywidualnej wydanej 30 maja 2016 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (sygn. IBPP4/4513-99/16/MK):

„(…) zgodnie z art. 138i ust. 2 ustawy ewidencja wyrobów węglowych powinna zawierać m.in. datę wystawienia i numer identyfikujący dokument dostawy albo inny dokument zastępujący dokument dostawy, na podstawie którego te wyroby zostały sprzedane na terytorium kraju finalnemu nabywcy węglowemu. Przepis ten koresponduje z art. 31a ust. 3 ustawy, zgodnie z którym warunkiem zwolnienia wyrobów węglowych od akcyzy jest wystawienie dokumentu dostawy potwierdzającego sprzedaż finalnemu nabywcy węglowemu.

Zatem w ewidencji, o której mowa w art. 138i ust. 1 ustawy, odnotowuje się tylko sprzedaż na terenie kraju wyrobów węglowych podlegających zwolnieniu od akcyzy potwierdzoną dokumentem dostawy lub innym dokumentem zastępującym dokument dostawy, na podstawie którego te wyroby zostały sprzedane na terytorium kraju finalnemu nabywcy węglowemu oraz zużycie wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy.

W związku z powyższym do ewidencji wyrobów węglowych prowadzonej przez pośredniczący podmiot węglowy nie wpisuje się wyrobów węglowych sprzedawanych na terenie kraju finalnemu nabywcy węglowemu z zapłaconą akcyzą oraz wyrobów węglowych podlegających zwolnieniu od akcyzy sprzedawanych w ilości nieprzekraczającej 200 kg jednorazowo (tzw. „sprzedaży paragonowej”), do której nie stosuje się warunku wystawienia dokumentu dostawy, zgodnie z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 15 grudnia 2015 r.”

Podejście to było szeroko stosowane przez wiele podmiotów gospodarczych zrzeszonych w Izbie i stanowiło ono dla nich istotne ułatwienie w wypełnianiu obowiązków związanych z opodatkowaniem wyrobów węglowych akcyzą. Jednocześnie podejście to nie budziło jakichkolwiek wątpliwości ze strony organów podatkowych, które je powszechnie akceptowały i nie narażało interesu Skarbu Państwa na jakiekolwiek ryzyko (dotyczy to transakcji, w których kwota potencjalnego uszczuplenia budżetu nie przekracza 5 zł).

Jednakże począwszy od 1 stycznia 2019 r. jako Izba obserwujemy pojawienie się po stronie organów wątpliwości i rozbieżności co do możliwości dalszego stosowania podejścia zaprezentowanego powyżej. W szczególności w kontaktach z wieloma lokalnymi organami podatkowymi, podmioty zrzeszone w Izbie uzyskały informację, że każda dostawa wyrobów węglowych objęta uproszczeniem przewidzianym w § 3 rozporządzenia musi być odrębnie ujęta w ewidencjach, o których mowa w art. 138i ustawy o podatku akcyzowym – tak samo jak transakcje dokumentowane na zasadach określonych w art. 31a ust. 3 ustawy, w odniesieniu do których nie znajduje zastosowania uproszczenie przewidziane w rozporządzeniu.

Takie podejście, zdaniem podmiotów zrzeszonych w Izbie, jest całkowicie sprzeczne z dotychczasową praktyką organów podatkowych, które do tej pory powszechnie akceptowały brak konieczności ujmowania w ewidencjach dostaw wyrobów węglowych w ilościach nieprzekraczających 200 kg jednorazowo. Zmiany dotychczasowego podejścia, w ocenie Izby, nie można tłumaczyć wprowadzeniem nowego rozporządzenia, gdyż jego treść jest analogiczna jak dotychczasowego rozporządzenia obowiązującego do dnia 31 grudnia 2018 r. Również zasady prowadzenia ewidencji określone w ustawie o podatku akcyzowym nie uległy modyfikacjom, które mogłyby tłumaczyć pojawienie się nowego podejścia (jedyna zmiana w art. 138i ustawy miała na celu dostosowanie zakresu danych ujmowanych w ewidencjach do aktualnego brzmienia art. 31a ust. 3 ustawy). Dlatego też pojawiające się wśród organów podatkowych rozbieżne stanowiska budzą poważne wątpliwości wśród podmiotów zrzeszonych w Izbie.

Zastosowanie uproszczenia przewidzianego w rozporządzeniu w praktyce uniemożliwia prawidłowe ujęcie poszczególnych transakcji w ewidencji, o której mowa w art. 138i ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym. Należy bowiem zauważyć, iż w przypadku zastosowania uproszczenia pośredniczące podmioty węglowe nie są zobowiązane do:

  • dokumentowania za pomocą faktury dostawy realizowanej na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (w pozostałych zaś przypadkach faktura nie musi zawierać dodatkowych informacji wymaganych na podstawie art. 31a ust. 3a ustawy)

ani

  • odbierania od FNW oświadczeń o przeznaczeniu nabywanych wyrobów węglowych, o których mowa w art. 31a ust. 3c ustawy.

W konsekwencji w przypadku dostaw realizowanych na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej dostawcy zazwyczaj nie posiadają m.in. imienia i nazwiska ani adresu zamieszkania nabywcy, które to dane w myśl art. 138i ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym, powinny być ujmowane w ewidencji. Równocześnie w takich przypadkach brak jest także faktury, której numer i data wystawienia, zgodnie ze wspomnianymi przepisami, powinny być prezentowane w ewidencji. W związku z powyższym dostawcy praktycznie nie mają możliwości spełnienia wymagań stawianych przez niektóre organy podatkowe, które żądają, by każda dostawa objęta uproszczeniem przewidzianym w § 3 rozporządzenia była odrębnie ujmowana w ewidencjach, o których mowa w art. 138i ustawy.

W związku z tym zwracamy się z prośbą o wyjaśnienie, jakie podejście jest zgodne z intencją ustawodawcy oraz ewentualne podjęcie przez Departament Podatku Akcyzowego działań mających na celu ujednolicenie praktyki organów podatkowych i zapewnienie kontynuacji podejścia, które było powszechnie stosowane oraz akceptowane na gruncie dotychczasowego rozporządzenia.

2. Zbieranie danych osobowych nabywców będących osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej

Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem ustawy o podatku akcyzowym w celu zastosowania zwolnienia od akcyzy w przypadku dostaw wyrobów węglowych na terytorium kraju konieczne jest:

  • wystawienie faktury zawierającej informacje wskazane w art. 31a ust. 3a ustawy oraz
  • odebranie od finalnego nabywcy węglowego oświadczenia zawierającego elementy wymienione w art. 31a ust. 3c ustawy.

W przypadku dostaw wyrobów węglowych na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej w myśl art. 31a ust. 3c ustawy oświadczenie odbierane od nabywcy powinno zawierać m.in.:

  • imię i nazwisko nabywcy oraz jego adres zamieszkania;
  • numer PESEL nabywcy;
  • numer dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość nabywcy.

Równocześnie art. 31a ust. 3g ustawy o podatku akcyzowym nakłada na osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej obowiązek okazania sprzedawcy dowodu osobistego (innego dokumentu stwierdzającego tożsamość) w celu potwierdzenia tożsamości

Od momentu wejścia w życie opisanej powyżej regulacji 1 stycznia 2019 r. podmioty zajmujące się obrotem wyrobami węglowymi napotykają liczne trudności w egzekwowaniu nowych wymagań od nabywców indywidulanych. W szczególności, z uwagi na wprowadzenie tzw. RODO (tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016 / 679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE) nabywcy wyrobów węglowych są bardzo niechętni do podawania numeru PESEL oraz danych dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość. W powszechnym odczuciu zarówno sprzedawców jak i nabywców wyrobów węglowych ewidencjonowanie przez pośredniczące podmioty węglowe numerów PESEL oraz numerów dowodów osobistych wykracza poza to, co konieczne dla przeciwdziałania nadużyciom w zakresie obrotu wyrobami węglowymi. Jednocześnie pragniemy podkreślić, iż celem wprowadzenia RODO było ograniczenie obiegu i wykorzystywania wrażliwych danych osobowych, jak np. numer PESEL czy numer dowodu osobistego.

Poczucie nadmiernego obciążenia obowiązkami formalnymi przy nabyciu wyrobów węglowych w zwolnieniu od akcyzy w dłuższej perspektywie może negatywnie wpłynąć na sytuację zrzeszonych w Izbie podmiotów zajmujących się legalnym obrotem tymi wyrobami. Już teraz bowiem wiele z podmiotów gospodarczych obserwuje, że w momencie przekazania informacji o konieczności podania numeru PESEL oraz okazania i spisania numeru dowodu osobistego (innego dokumentu stwierdzającego tożsamość) nabywcy rezygnują z zakupu wyrobów węglowych.  Podobne zachowania obserwujemy również, gdy dostawca informuje klienta o konieczności doliczenia do ceny dostarczanych wyrobów węglowych kwoty akcyzy od tych wyrobów w przypadku gdy klient odmawia podania PESEL lub numeru dowodu osobistego (innego dokumentu stwierdzającego tożsamość) przeważnie odwołując się do RODO.

Można  przypuszczać, że tego rodzaju zachowania będą skutkować zwiększeniem obrotu u nierzetelnych dostawców węgla, którzy nie spełniają obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku akcyzowym. Przedsiębiorcy zrzeszeni w Izbie, którzy prowadzą działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie są w tym przypadku bowiem w stanie konkurować z nieuczciwymi podmiotami, którzy nie stawiają tak daleko idących wymagań formalnych. W konsekwencji, w ocenie Izby, istnieje ryzyko, że znaczna część obrotu wyrobami węglowymi na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej przeniesie się do tzw. szarej strefy, co z kolei przyczyni się do pogorszenia sytuacji gospodarczej uczciwych przedsiębiorców zrzeszonych w Izbie oraz znacznych strat po stronie Skarbu Państwa.

W związku z powyższym, zwracamy się z uprzejmą prośbą o rozważenie możliwie jak najszybszej modyfikacji art. 31a ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym polegającej na usunięciu obowiązku podawania w oświadczeniach składanych przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej numeru PESEL oraz dowodu osobistego (innego dokumentu stwierdzającego tożsamość) nabywcy. Zmiana taka mogłaby przyjąć formę przepisu rozporządzenia zwalniającego z przywołanego obowiązku ustawowego. Alternatywnie, w przypadku gdyby powyższa modyfikacja okazała się niemożliwa, prosimy o rezygnację chociaż z obowiązku przekazywania numeru dowodu osobistego (innego dokumentu stwierdzającego tożsamość) nabywcy – pragniemy bowiem zauważyć, iż sam numer PESEL jest wystarczający do identyfikacji nabywcy i pełni on znacznie ważniejszą funkcję niż numer dowodu osobistego, który wydawany jest przecież na czas określony, tak więc po jakimś czasie przydatność zawartego na oświadczeniu numeru dowodu osobistego będzie dość ograniczona.

Na marginesie pragniemy również zauważyć, iż w praktyce pojawiają się także pewne wątpliwości dotyczące ewentualnych konsekwencji nieokazania przez nabywcę dowodu osobistego (innego dokumentu stwierdzającego tożsamość) w celu weryfikacji poprawności danych zawartych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 31a ust. 3c ustawy. W szczególności można spotkać się z podejściem, że brak weryfikacji wspomnianych powyżej dokumentów skutkuje automatycznym pozbawieniem dostawcy prawa do zastosowania zwolnienia od akcyzy. Takie podejście zostało zaprezentowane m.in. w interpretacji indywidualnej wydanej 3 grudnia 2018 r. przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (sygn. 0111-KDIB3-3.4013.227.2018.1.MK), w której organ wskazał: „W sytuacji gdy Wnioskodawca sprzedając wyroby węglowe finalnemu nabywcy węglowemu nie może uzyskać od tego nabywcy wszystkich niezbędnych przepisami prawa danych, dane te są rozbieżne lub nabywca ten odmawia np. okazania sprzedawcy dokumentu potwierdzającego tożsamość wówczas Wnioskodawca powinien naliczyć do sprzedawanych wyrobów węglowych podatek akcyzowy z uwagi na nie wypełnienie warunków do zastosowania względem sprzedawanych wyrobów węglowych zwolnienia z opodatkowania akcyzą”.

W ocenie Izby takie podejście nie znajduje uzasadnienia w literalnym brzmieniu przepisów ustawy o podatku akcyzowym. Należy bowiem zauważyć, iż warunki do zastosowania zwolnienia od akcyzy zostały enumeratywnie wymienione w art. 31a ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym. Obowiązek weryfikacji dowodu osobistego (innego dokumentu stwierdzającego tożsamość) nabywcy wynika natomiast z art. 31a ust. 3g ustawy i  nie został on wymieniony w art. 31a ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym. W konsekwencji, należy zauważyć, iż  wypełnienie obowiązku przewidzianego w art. 31a ust. 3g  ustawy o podatku akcyzowym nie stanowi warunku do zastosowania zwolnienia od akcyzy. Podobnie jak w przypadku obowiązku prowadzenia ewidencji, o których mowa w art. 138i ustawy o podatku akcyzowym – również weryfikacja wspomnianych dokumentów nabywcy jest wymagana przez przepisy, jednakże ewentualne naruszenie tego obowiązku może wiązać się z pewnymi negatywnymi konsekwencjami innymi niż pozbawienie prawa do zastosowania zwolnienia. W związku z tym w imieniu podmiotów zrzeszonych w Izbie, zwracamy się z serdeczną prośbą o podjęcie działań mających na celu ujednolicenie podejścia prezentowanego przez lokalne organy podatkowe oraz zapewnienie jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami.

W imieniu wszystkich podmiotów zrzeszonych w Izbie, z góry serdecznie dziękujemy za uwzględnienie postulatów przedstawionych w niniejszym piśmie. Jednocześnie pragniemy zapewnić o naszej gotowości i chęci zaangażowania się w ewentualne dalsze dyskusje dotyczące wspomnianych powyżej zagadnień. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości, uprzejmie prosimy o kontakt.

Oyginał dokumentu:

Uwagi_IGSPW_wegiel