Podmiot kontrolowany – Uchwały swym zakresem obowiązują wszystkich, którzy eksploatują instalacje wymienione w uchwałach. Przez eksploatację instalacji ustawa uznaje użytkowanie instalacji lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności. Kontrolom podlega zatem każdy podmiot kto eksploatuje instalacje wymienione w uchwałach, w tym w szczególności:

  1. Osoby fizyczne, w tym również przedsiębiorcy – nie muszą być to mieszkańcy danego terenu
  2. Inne podmioty niebędące osobami fizycznymi, w tym osoby prawne będące przedsiębiorcami

Podmiot przeprowadzający kontrolę – co do zasady wg ustawy marszałek województwa, starosta oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawują kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska w zakresie objętym właściwością tych organów.

Organy te mogą upoważniać inne osoby do przeprowadzenia kontroli, tj. mogą być upoważnieni:

  1. pracownicy podległych im urzędów marszałkowskich, powiatowych, miejskich lub gminnych lub
  2. funkcjonariusze straży gminnych (miejskich)

Podmiot ponoszący odpowiedzialność za przestrzeganie uchwały antysmogowej – podmiot eksploatujący instalację, przy czym z pewnością w zakres ten wchodzić będą osoby fizyczne, jednakże problematycznym jest czy odpowiedzialność taką samą jak osoby fizyczne, będą również ponosiły inne podmioty, niebędące osobami fizycznymi (podmioty zbiorowe).

PODSTAWY PRAWNE KONTROLI I ODPOWIEDZIALNOŚCI:

  1. USTAWA PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA (POŚ),
  2. USTAWA O INSPEKCJI OCHRONY ŚRODOWISKA
  3. USTAWA O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
  4. KODEKS KARNY
  5. KODEKS WYKROCZEŃ
  6. USTAWA O ODPOWIEDZIALNOŚCI PODMIOTÓW ZBIOROWYCH ZA CZYNY ZABRONIONE POD GROŹBĄ KARY

 

KONTROLA

UCHWAŁA ANTYSMOGOWA

PODMIOT KONTROLOWANY

OSOBY FIZYCZNE NIEBĘDĄCE PRZEDSIĘBIORCAMI

PRZEDSIĘBIORCY (W TYM OS. FIZ.) I INNE PODMIOTY

PODMIOT PRZEPROWADZJĄCY KOTROLĘ

marszałek województwa, wójt, burmistrz lub prezydent miasta oraz upoważnione przez te organy osoby, tj.:

  1. pracownicy podległych im urzędów marszałkowskich, miejskich lub gminnych lub
  2. funkcjonariusze straży gminnych (miejskich)
  1. marszałek województwa oraz upoważnione przez ten organ osoby, tj. pracownicy podległych mu urzędów marszałkowskich,
  2. Główny Inspektor Ochrony Środowiska
  3. wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska w imieniu wojewodów oraz upoważnieni przez nich pracownicy –inspektorzy

Podstawą prowadzenia kontroli u przedsiębiorcy jest ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

OBOWIĄZKI KONTROLOWANEGO

kontrolowana osoba fizyczna obowiązana jest umożliwić przeprowadzanie kontroli, a w szczególności dokonanie czynności, o których mowa poniżej. Kierownik kontrolowanego podmiotu oraz kontrolowana osoba fizyczna obowiązani są umożliwić przeprowadzanie kontroli, a w szczególności dokonanie czynności, o których mowa poniżej.

WARUNKI PRZEPROWADZENIA KONTROLI

  1. Warunkiem przeprowadzenia kontroli jest posiadanie przez kontrolującego pisemnego upoważnienia.
  2. Upoważnionym może być tylko pracownik urzędu lub strażnik gminny
  3. Kontrola może być niezapowiedziana;
  4. Nie jest wymagane odrębne upoważnienie dla rzeczoznawcy;
  5. Obecność rzeczoznawcy przy kontroli nie jest obowiązkowa;
  6. Rzeczoznawca nie może samodzielnie przeprowadzać kontroli;
  1. Warunkiem przeprowadzenia kontroli jest posiadanie przez kontrolującego pisemnego upoważnienia.
  2. Upoważnionym może być tylko pracownik urzędu lub inspektor
  3. Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.
  4. Nie jest wymagane odrębne upoważnienie dla rzeczoznawcy;
  5. Obecność rzeczoznawcy przy kontroli nie jest obowiązkowa;
  6. Rzeczoznawca nie może samodzielnie przeprowadzać kontroli;

UPRAWNIENIA KONTROLNE

  1. wstęp wraz z rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem przez całą dobę na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których prowadzona jest działalność gospodarcza, a w godzinach od 6 do 22 – na pozostały teren;
  2. przeprowadzania badań lub wykonywania innych niezbędnych czynności kontrolnych;
  3. żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego;
  4. żądania okazania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli.
  5. Kontrolując przestrzeganie uchwał antysmogowych, kontrolujący może żądać okazania dokumentów wymienionych w tych uchwałach
MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA:

  1. wstęp wraz z rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem przez całą dobę na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których prowadzona jest działalność gospodarcza, a w godzinach od 6 do 22 – na pozostały teren;
  2. przeprowadzanie badań lub wykonywania innych niezbędnych czynności kontrolnych;
  3. żądanie pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego;
  4. żądanie okazania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli.
  5. Kontrolując przestrzeganie uchwał antysmogowych, kontrolujący może żądać okazania dokumentów wymienionych w tych uchwałach

GIOŚ/WIOŚ:

  1. wstęp z niezbędnym sprzętem na teren nieruchomości, obiektu lub części, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza, wstęp do środków transportu, a także wstęp przez całą dobę wraz z niezbędnym sprzętem na teren niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej,
  2. pobieranie próbek, przeprowadzanie niezbędnych badań lub wykonywanie innych czynności w celu ustalenia stanu środowiska oraz oceny tego stanu, a także warunków wykonywania działalności, określonych w indywidualnych decyzjach,
  3. poruszanie się po terenie nieruchomości, obiektu lub ich części oraz środków transportu, bez potrzeby uzyskiwania przepustki;
  4. żądanie wstrzymania ruchu instalacji lub urządzeń oraz powstrzymania się od wykonywania innych czynności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla pobrania próbek oraz przeprowadzenia badań i pomiarów,
  5. ocena sposobu eksploatacji instalacji lub urządzeń,
  6. ocena stosowanych technologii i rozwiązań technicznych,
  7. żądanie pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywanie i przesłuchiwanie osób w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego,
  8. żądanie okazania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli,
  9. wydanie decyzji wstrzymującej działalność powodującą naruszenie wymagań ochrony środowiska, które stwarza zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi albo zniszczenia środowiska w dużych rozmiarach oraz wstrzymującej oddanie do użytku obiektu budowlanego lub instalacji niespełniających wymagań ochrony środowiska.

SPOSÓB ZAKOŃCZENIA KONTROLI

  1. Z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kontrolowanej osobie fizycznej.
  2. Protokół podpisują kontrolujący oraz kontrolowana osoba fizyczna, która może wnieść do protokołu zastrzeżenia i uwagi wraz z uzasadnieniem.
  3. W razie odmowy podpisania protokołu przez kontrolowaną osobę fizyczną kontrolujący umieszcza o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może, w terminie 7 dni, przedstawić swoje stanowisko na piśmie wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.
  1. Z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanego podmiotu lub kontrolowanej osobie fizycznej.
  2. Protokół podpisują kontrolujący oraz kierownik kontrolowanego podmiotu lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu zastrzeżenia i uwagi wraz z uzasadnieniem.
  3. W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanego podmiotu lub kontrolowaną osobę fizyczną kontrolujący umieszcza o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może, w terminie 7 dni, przedstawić swoje stanowisko na piśmie wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, staroście lub marszałkowi województwa.

DODATKOWE KOMPETENCJE W TRAKCIE KONTROLI

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta występują do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o podjęcie odpowiednich działań będących w jego kompetencji, jeżeli w wyniku kontroli organy te stwierdzą naruszenie przez kontrolowany podmiot przepisów o ochronie środowiska lub występuje uzasadnione podejrzenie, że takie naruszenie mogło nastąpić, przekazując dokumentację sprawy. marszałek województwa występuje do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o podjęcie odpowiednich działań będących w jego kompetencji, jeżeli w wyniku kontroli organ ten stwierdzi naruszenie przez kontrolowany podmiot przepisów o ochronie środowiska lub występuje uzasadnione podejrzenie, że takie naruszenie mogło nastąpić, przekazując dokumentację sprawy.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ

UCHWAŁA ANTYSMOGOWA

PODMIOT KONTROLOWANY

OSOBA FIZYCZNA – PRZEDSIĘBIORCA JAK I NIEPRZEDSIĘBIORCA

PODMIOTY NIEBĘDĄCE OSOBAMI FIZYCZNYMI – W TYM TAKŻE PRZEDSIĘBIORCY

BRAK PRZESTRZEGANIA OGRANICZEŃ, NAKAZÓW LUB ZAKAZÓW OKREŚLONYCH W UCHWALE ANTYSMOGOWEJ

Podstawowym przepisem sankcjonującym nieprzestrzeganie uchwał jest art. 334 Prawa Ochrony Środowiska w związku z art. 24 Kodeksu wykroczeń. Karanie na tej podstawie jest zatem karaniem za wykroczenie. Zagrożenie to kara grzywny w wysokości od 20 zł do 5000 złotych

  • straż gminna oraz inny kontrolujący nie mają uprawnień do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego za nieprzestrzeganie uchwały antysmogowej;
  • aby ukarać osobę, musi zostać złożony wniosek do Sądu o ukaranie
Odpowiedzialność podmiotów innych niż osoby fizyczne (podmiotów zbiorowych) może zaistnieć jedynie na zasadach ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. W ustawie tej wymieniono przestępstwa, za które może odpowiadać podmiot zbiorowy.

Jednakże wykroczenia z art. 334 POŚ nie wskazano w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dlatego też z tego tytułu podmiot zbiorowy nie będzie ponosił indywidualnej odpowiedzialności. Odpowiedzialność mogą ponosić jedynie konkretne osoby fizyczne.

PROBLEMEM BĘDZIE JEDNAK OCENA I USTALENIE KTO TAK NAPRAWDĘ JEST PODMIOTEM EKSPLOATUJĄCYM INSTALACJĘ, CZY PRZYKŁADOWO SPÓŁKA, CZY PRACOWNIK TEJ SPÓŁKI FAKTYCZNIE SPALAJĄCY PALIWA STAŁE W INSTALACJI KTÓRA PRZYKŁADOWO NIE SPEŁNIA NORM UCHWAŁY A NALEŻY DO SPÓŁKI

ODPOWIEDZIALNOŚĆ NA PODSTAWIE KODEKSU KARNEGO ZA PRZESTĘPSTWO

Może zaistnieć sytuacja, że organ uzna, że działanie osoby fizycznej wypełnia też znamiona nie tylko wykroczenia ale i przestępstw z art. 182 KK i 186 KK:

  1. Art. 182 KK – Kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5;
  2. Art. 186 KK – Kto wbrew obowiązkowi nie utrzymuje w należytym stanie lub nie używa urządzeń zabezpieczających wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi przed zanieczyszczeniem lub urządzeń zabezpieczających przed skażeniem promieniotwórczym lub promieniowaniem jonizującym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Tej samej karze podlega, kto oddaje lub wbrew obowiązkowi dopuszcza do użytkowania obiekt budowlany lub zespół obiektów nie mających wymaganych prawem urządzeń określonych powyżej.

Wówczas dojdzie do zbiegu przestępstwa i wykroczenia, co powoduje, że orzeka się za przestępstwo i za wykroczenie, jednakże stosuje się karę surowszą.

W zakresie ochrony środowiska i przedmiotu uchwał antysmogowych, w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, zostały wymienione dwa przestępstwa:

  1. Art. 182 KK – Kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5;
  2. Art. 186 KK – Kto wbrew obowiązkowi nie utrzymuje w należytym stanie lub nie używa urządzeń zabezpieczających wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi przed zanieczyszczeniem lub urządzeń zabezpieczających przed skażeniem promieniotwórczym lub promieniowaniem jonizującym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Tej samej karze podlega, kto oddaje lub wbrew obowiązkowi dopuszcza do użytkowania obiekt budowlany lub zespół obiektów nie mających wymaganych prawem urządzeń określonych powyżej.

Wszczęcie i karanie podmiotu zbiorowego za w/w przestępstwa, jest uzależnione od tego czy osoba fizyczna również została prawomocnie za nie skazana. Jeżeli tak, można również pociągnąć podmiot zbiorowy do odpowiedzialności za te przestępstwa, o ile istnieje związek między osobą fizyczną oraz podmiotem zbiorowym oraz o ile w wyniku przestępstwa podmiot zbiorowy mógł uzyskać korzyść choćby niemajątkową.

ZANIECZYSZCZANIE MIEJSC PUBLICZNYCH – NA PODSTAWIE KODEKSU WYKROCZEŃ

Podstawa prawna art. 145 Kodeksu Wykroczeń

Część gmin wskazuje, że możliwym jest również karanie na podstawie art. 145 KW:

  1. Kto zanieczyszcza lub zaśmieca miejsca dostępne dla publiczności, a w szczególności drogę, ulicę, plac, ogród, trawnik lub zieleniec, podlega karze grzywny do 500 złotych albo karze nagany
Wykroczenie z art. 145 Kodeksu Wykroczeń nie zostało wymienione w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dlatego też z tego tytułu podmiot zbiorowy nie będzie ponosił indywidualnej odpowiedzialności. Odpowiedzialność mogą ponosić jedynie konkretne osoby fizyczne.

UDAREMNIENIE LUB UTRUDNIANIE PRZEPROWADZENIA KONTROLI – PRZESTĘPSTWO Z KODEKSU KARNEGO

Podstawa art. 225 Kodeksu Karnego

Kto osobie uprawnionej do przeprowadzania kontroli w zakresie ochrony środowiska lub osobie przybranej jej do pomocy udaremnia lub utrudnia wykonanie czynności służbowej,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3

Przestępstwo z art. 225 Kodeksu Karnego nie zostało wymienione w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dlatego też z tego tytułu podmiot zbiorowy nie będzie ponosił indywidualnej odpowiedzialności. Odpowiedzialność mogą ponosić jedynie konkretne osoby fizyczne.

OSKARŻYCIEL PUBLICZNY

poza prokuratorem, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, marszałek województwa lub osoby przez nich upoważnione i straż gminna (miejska) są uprawnieni do występowania w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia przeciw przepisom o ochronie środowiska.

Art. 379 ust 4 POŚ

poza prokuratorem, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, marszałek województwa lub osoby przez nich upoważnione są uprawnieni do występowania w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia przeciw przepisom o ochronie środowiska.

Art. 379 ust 4 POŚ

ODPOWIEDZIALNOŚĆ FINANSOWA

Osoba fizyczna może być zobowiązana do zwrotu kosztów postępowania kontrolnego, w tym kosztów przeprowadzenia badań próbek

Podstawa odpowiedzialności art. 322 POŚ i Kodeks Cywilny – przepisy o odpowiedzialności za czyny niedozwolone

Podmiot zbiorowy może być zobowiązany do zwrotu kosztów postępowania kontrolnego, w tym kosztów przeprowadzenia badań próbek

Podstawa odpowiedzialności art. 322 POŚ i Kodeks Cywilny – przepisy o odpowiedzialności za czyny niedozwolone

WYDANIE DECYZJI PRZYMUSZAJACYCH

Podstawa prawna art. 362 i 363 POŚ

  1. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do:

1) ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia;

2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

  1. W przypadku braku możliwości nałożenia obowiązku podjęcia działań, o których mowa w ust. 1, organ ochrony środowiska może zobowiązać osobę fizyczną do uiszczenia na rzecz budżetów właściwych gmin kwoty pieniężnej odpowiadającej wysokości szkód wynikłych z naruszenia stanu środowiska.
  2. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, wstrzymać użytkowanie instalacji lub urządzenia, jeżeli osoba fizyczna nie dostosowała się do wymagań decyzji, o której mowa powyżej.
  3. Jeżeli działalność prowadzona przez podmiot korzystający ze środowiska albo osobę fizyczną powoduje pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wyda decyzję o wstrzymaniu tej działalności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zapobieżenia pogarszaniu stanu środowiska.
Podstawa prawna art. 78 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej

  1. W razie powzięcia wiadomości o wykonywaniu działalności gospodarczej niezgodnie z przepisami ustawy, a także w razie stwierdzenia: zagrożenia życia lub zdrowia, niebezpieczeństwa powstania szkód majątkowych w znacznych rozmiarach lub naruszenia środowiska w wyniku wykonywania tej działalności, wójt, burmistrz lub prezydent miasta niezwłocznie zawiadamia właściwe organy administracji publicznej.
  2. Zawiadomione organy niezwłocznie powiadamiają wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o podjętych czynnościach.
  3. W przypadku braku możliwości zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może nakazać, w drodze decyzji, wstrzymanie wykonywania działalności gospodarczej na czas niezbędny, nie dłuższy niż 3 dni.
  4. Decyzji nakazującej wstrzymanie wykonywania działalności gospodarczej w razie stwierdzenia zagrożenia życia lub zdrowia, niebezpieczeństwa powstania szkód majątkowych w znacznych rozmiarach lub naruszenia środowiska w wyniku wykonywania tej działalności nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.